2018 Teatro alla Scala [Exhibition]


"MOSTRA LEYLA GENCER"
An Exhibition of Pier Luigi Pizzi & Franca Cella   
TEATRO ALLA SCALA 
Ridatto dei Palchi "Arturo Toscanini"
13 MAY – 16 SEPTEMBER 2018     
A CURA DI PIER LUIGI PIZZI E FRANCA CELLA 

Teatro Alla Scala
Milan, Italia


Among the great belcanto divas that have linked their name to the Teatro alla Scala we celebrate the Turkish soprano Leyla Gencer. She occupied a very special role for vocal character, scenic temperament, reverence of the repertoire and duration of a relationship that after the withdrawal from the scenes is pursued with the didactic commitment with young students of the Academy Teatro alla Scala. Teatro alla Scala remember her with a photographic exhibition in Ridotto dei Palchi “Arturo Toscanini”, curated by Pier Luigi Pizzi and Franca Cella, that recounts some of her most important interpretations at La Scala.

Pier Luigi Pizzi remember her with these words: “LEYLA GENCER? A myth. An immense artist. Mine is a testimony of absolute admiration for an extraordinary career built entirely on commitment, dedication, rigor, self-criticism and an infinite gratitude for many years of a very special friendship. And her style, elegance, class, intelligence, culture, irony, humour, frankness, generosity. A great Woman.”

Tra le grandi dive del belcanto che hanno legato il loro nome al Teatro alla Scala Leyla Gencer, il soprano turco ha occupato un ruolo del tutto speciale per personalità vocale, temperamento scenico, vastità del repertorio e durata di un rapporto che dopo il ritiro dalle scene è proseguito con l’impegno didattico con i giovani dell’Accademia Teatro alla Scala. Il Teatro alla Scala la ricorda con una mostra di immagini nel Ridotto dei Palchi “Arturo Toscanini”, a cura di Pier Luigi Pizzi con Franca Cella, che ripercorre alcune delle sue interpretazioni scaligere.

Pier Luigi Pizzi ricorda così il grande soprano: “LEYLA GENCER? Un Mito. Un’immensa Artista. La mia è una testimonianza di ammirazione assoluta per una straordinaria carriera costruita interamente sull’impegno, la dedizione, il rigore, l’autocritica, e di gratitudine infinita per tanti anni di un’amicizia molto speciale. Vogliamo parlare del suo stile, l’eleganza, la classe, l’intelligenza, la cultura, l’ironia, l’umorismo, la franchezza, la generosità? Una grande Donna”

Dettagli

Titolo: Mostra Leyla Gencer, a cura di Pier Luigi Pizzi e Franca Cella 13 maggio – 13 settembre 2018

Sede: Museo Teatrale alla Scala
Photo credits: Brescia-Amisano/Fondazione Teatro alla Scala

Below photos © BRESCIA-AMISANO, Milano


PIER LUIGI PIZZI & FRANCA CELLA

CURRATORS OF THE EXHIBITION

LEYLA GENCER


She arrived from the sea, with the colours of the Orient, blazing to communicate (Cosi fan tutte, Ankara, 1952-53). She came from a world of legends, from the shores of the Bosphorus, under the spell of books and cultures to narrate.... headed for the great Theatres of the Opera.

She débuted in Naples (1953-54) and was immediately adored for the new emotion of her Madama Butterfly and her daring in Eugenio Onegin: the Teatro San Carlo, faithful to her to the end, acknowledged her talent for rediscovery and was to offer her great opportunities.

Her Traviata, with its agility, with dramatic nature, ready and yet light, shone brightly over the Theatres of Italy and beyond. And with the same naturalness, she reflected the sense of contemporary disorientation (Il console, Ankara, 1954) and the experimental televised studio version of an opera, the real tears streaming down her cheeks were captures in a close-up shot.

“Garland of violets”, in her American début (Francesca da Rimini, San Francisco 1956) she appeared like a vision of harmonious freshness, guided by what she knew of Dante and of Gabriele D’Annazio, compared by the press to Eleanora Duse, and extraordinary in causing the sense of foreboding to vibrate on the image. She arrived at La Scala, the first Turk in history to sing there, where she was to perform in eighteen roles, a mere fraction of her repertoire that included more than seventy titles. She was Madame Lidoine, the New Prioress in Françis Poulenc’s Dialogues des Carmelites (26 January 1957). Her farewell to the Sisters, condemned like herself to the guillotine, received its first applause for her first note sung at La Scala. A month later, Victor de Sabata chose her to sing the piece for soprano solo and choir from the final part of Verdi’s Requiem on the occasion of Toscanini’s funeral in Milan’s Cathedral.

At La Scala, her parts from Verdi’s operas were forceful and restless. In Don Carlo, they hung from visions that were caressed, impalpable, looking down into the abyss of an aria that measures eternity and startling memory; or, in La forza del destino, they reached out towards a haven of peace, possessively drawn by their own human momentum on the words and gestures. They were female creature open to the hopes of the Risorgimento in La Battaglia di Legnano, sworn to vengeance and insurrection in I vespri siciliani, rebellions to hatred in Jerusalem, and mournful when their hearts were broken.

It was her energy that inflamed the concertati, the spark that lit and warmed the enveloping tension, that made the pathos vibrate in those grand moments of pleading, praying, upraising, hymning, where the mechanisms of opera reach and exalt their own truth. There was a special understanding, a soul pact that bound Leyla and Chorus.

Her bond with Donizetti was congenial, in Lucia di Lammermoor (San Francisco, 1958), with weightless gestures and body, the intensity gave lyrical force to a spectacularly clear voice: Anna Bolena, recorded by Rai (1958), and the triumphant performances in Poliuto at La Scala (1960). Like a worrier, she seized the lead in the Donizetti renaissance with the rediscovery of Roberto Devereux (Naples, 1964). Then come Lucrezia Borgia (Naples, 1964), Maria Stuarda (Florence, 1967), Belisario (Venice, 1969), Caterina Cornaro (Naples, 1972), Les Martyrs (Bergamo, 1975), five world premieres that made Leyla Gencer the pioneer and specialist in Donizetti. Her portrayals of Donizetti’s queens – Anna Bolena (Glyndebourne, 1965) and Elisabetta in Roberto Devereux and Maria Stuarda – were measured against history and were majestic, unpredictable, personally intimate, as they looked out over the shaken spaces of the soul into which Leyla dared to press to the utmost: true role models.

More queens followed Rossini’s Elisabetta, Regina d’Inghilterra (1971); Verdi’s Lady Macbeth ... almost an identification in roles that she was to play from 1960s to the 1980s in so many theatres, conducted by Gui, Scherchen, Gavazzeni, Muti.

In 1965, she took the title role in Norma at La Scala, ten years after Callas, an unnerving challenge, but one that she won. She played Elettra in Mozart’s classical opera, Idomeneo, a mixture of reductive melodies and furies, the culmination of a career with Mozart, which began with Cosi fan tutte and went on with Le nozze di Figaro and Don Giovanni. The moving recitation of Alceste (1966) represented the height of Gencer’s innate deference for words, pronounced as if they were precious objects, embossed, reactive, sacred. In La Vestale, she portrayed the restlessness and anguish of Guila, while in L’Incoronazione di Poppea (1967), she took the dark tones and the intensity of the empress Ottavia, who, exiled, regally bids Rome farewell.

She was also capable of sudden comedy, both in performances and in life: for example, Albert Herring (1979-80), or Prova d’un opera seria (Venice, 1983) were an inevitable glance at herself in the mirror, playing with comedy and with the nostalgia for the tragic.

Leyla is here, in the voices and gestures of her characters, with her absolute passion “I love my operas with an excitement that perhaps no man has given me. Then afterwards, each time, curiosity pushes me on to something else. I am Don Giovanni of music”. And then immediately, that flash of light-hearted irony: “In quali eccessi, a Numi….”

HER LAST MESSAGE 

To her pupils
2008.02.20

“We try our hardest to have great singers. Why shouldn’t there be any? They’re there. I am sure they are there. But one has to study and, above all, love what one does, passionately. Throughout one’s lifetime. If one doesn’t love one’s work. If one doesn’t love music, one cannot live. You aren’t alive, you are unknown people. And you will remain unknown all your lives.” 

“You must believe in what you are doing. And love not just music, but everything that represents our art. Ours is a mission and we have to grow, not retreat, as is the tendency today. I hope not. My hope lives in you. I believe that we will always have not only our Scala, but above all, music. Which must be our cornerstone, our reason for living. You must live for this, be creative. You mustn’t love only music, but people above all else. I greatly loved my public. When I entered the stage, I believed …. I was not a deity, but almost. I found my fulfilment, any great love that embraced all the public … I felt joy in conquering them, in communicating what I felt within myself … Not just the public, but the whole world. I want you all to feel that, too.”

“You must also love for peace, that peace in which, for the moment, we have no hope, but I hope we shall have it. I am certain that we shall have the peace we so long for, peace in our souls, peace for all our ambitions, after all our discard.”

“We must be sure of carrying out a mission, not only, but of being in love with it. My friend Pizzi, with whom we work for many years, knows how much love, how much dedication, and particularly how much passion we put into performances. One must have passion in one’s life; without passion, life … is nothing”.
 

With these words, on 20th February 2008, in this room. Leyla Gencer left her final message for the young artists of her Academy, for the public that had gathered around her. The Accademia di Perfezionamento vocale of La Scala, which she had re-founded and directed from 1977 to 2008, represented the natural glory of a life given to music. She generously passed on her knowledge, her feeling … She left her mark and her rare happiness in duty on her collaborators. Together with the young artists which were privileged to benefit from her teaching, we acknowledged her rousing passion, her moving strength, her extraordinary authority as an artist. The fragrance, almost, of a goddess.

 

OPENING DAY OF THE EXHIBITION
2018.05.12     

Below photos © AHMET ETEM ERENLİ, İstanbul


ACCADEMIA ALLA SCALA WEBSITE                                

2018 May        

LEYLA GENCER

Dal 13 maggio al 16 settembre 2018
Mostra a cura di Pier Luigi Pizzi e Franca Cella

Tra le grandi dive del belcanto che hanno legato il loro nome al Teatro alla Scala Leyla Gencer, il soprano turco di cui si celebrano i dieci anni dalla scomparsa, ha occupato un ruolo del tutto speciale per personalità vocale, temperamento scenico, vastità del repertorio e durata di un rapporto che dopo il ritiro dalle scene è proseguito con l’impegno didattico con i giovani dell’Accademia.

Il Teatro alla Scala la ricorda con una mostra di immagini nel Ridotto dei Palchi “Arturo Toscanini”, a cura di Pier Luigi Pizzi con Franca Cella, che ripercorre alcune delle sue interpretazioni scaligere.

Pier Luigi Pizzi ricorda così il grande soprano: “LEYLA GENCER ? Un Mito. Un’immensa Artista. La mia è una testimonianza di ammirazione assoluta per una straordinaria carriera costruita interamente sull’impegno, la dedizione, il rigore, l’autocritica, e di gratitudine infinita per tanti anni di un’amicizia molto speciale.

Vogliamo parlare del suo stile, l’eleganza, la classe, l’intelligenza, la cultura, l’ironia, l’umorismo, la franchezza, la generosità? Una grande Donna”.

Leyla Gencer ha debuttato alla Scala il 26 gennaio 1957 nella parte di Madame Lidoine nella prima assoluta dei Dialogues des Carmélites di Poulenc. Da allora il Teatro milanese è stato la seconda casa del soprano turco. Come cantante vi è regolarmente tornata, fino al 29 dicembre 1979, quando ha indossato i panni di Lady Billows nell’Albert Herring di Britten alla Piccola Scala. In poco più di vent’anni la Gencer si è prodotta in un repertorio vastissimo.

Ha affrontato Norma, Lucrezia Borgia, Poliuto dando un apporto fondamentale al moderno recupero del melodramma italiano del primo Ottocento e del belcanto, che ha coltivato assiduamente anche su altre prestigiose ribalte. Significativo in particolare il suo contributo alla Donizetti Renaissance, quale interprete di riferimento di Maria Stuarda, Roberto Devereux, Belisario, Caterina Cornaro.

Tra le eroine verdiane ricordiamo Amelia ne Un ballo in maschera, Elisabetta in Don Carlo, Elena ne I vespri siciliani, Aida, Amelia/Maria nel Simon Boccanegra, e Lady nel Macbeth. Si è cimentata con due titoli fondamentali del Classicismo della seconda metà del Settecento: Alceste di Gluck e Idomeneo di Mozart. Si è fatta valere nella Dama di picche di Čajkovskij, in Assassinio nella Cattedrale di Pizzetti (altra prima assoluta), nel Mefistofele di Boito, nell’Incoronazione di Poppea di Monteverdi. Ha lavorato con grandi direttori: Claudio Abbado, Hermann Scherchen, Antonino Votto, Gabriele Santini, Nino Sanzogno, Wolfgang Sawallisch e soprattutto con Gianandrea Gavazzeni, che ancora meglio di altri ha saputo metterne in risalto le qualità. Dopo il 1979 il nome di Leyla Gencer è rimasto legato alla Scala, prima come Responsabile del Corso di interpretazione (Farnace di Vivaldi, 1983) poi come Direttore Artistico dell’Accademia del Teatro, firmando diverse produzioni (Ugo, conte di Parigi di Donizetti, Il barbiere di Siviglia di Rossini, Così fan tutte di Mozart) e dimostrandosi una mirabile maestra di canto e una figura carismatica. Ha messo la sua tecnica di altissimo livello e la sua arte, segnata da una personalità straordinaria, al servizio delle giovani generazioni.

https://www.museoscala.org/it/mostre/leyla-gencer.html

TEATRO ALLA SCALA WEBSITE                                              

2018 May                                                                                   
 
https://www.museoscala.org/eventi-e-mostre/mostre/mostre-passate/leyla-gencer/ 

CUMHURİYET DAILY NEWSPAPER
2018.05.10
ZEYNEP ORAL

Leyla Gencer’in izinde…

Tarih 10 Mayıs 2008... Yer Milano... Milano’da La Scala Operası ... 

O akşam müzik dünyasının mabedinde, Orwell’in romanından kaynaklanan “1984” Operası’nın temsili var. Salon hıncahınç dolu. Temsil başlamadan önce Şef Lorin Maazel sahneye çıkıyor. Perdenin önüne gelip, şu anonsu yapıyor:

“Bu akşamki temsilimizden önce hepinizi saygı duruşuna davet ediyorum. Çağımızın son divası Leyla Gencer’i kaybettik… Burası- La Scala, onun evi, yuvasıydı…” Yaşlı Maestronun sahneden yaptığı anonsu saygı duruşu izliyor. Sonra... Sonra, Maestro sahneden orkestra çukuruna iniyor ve müzik…

Sevgili okurlar, siz bu satırları okuduğunuzda, ben bir kez daha İtalya’da Leyla Gencer’in adımlarını izliyor olacağım… Aramızdan ayrılışının onuncu yılında İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı için Leyla Gencer belgeseli hazırlıyoruz.

Yönetmen Selçuk Metin, kameraman Gökhan Turnalı, asistan Bengisu Çağlayan ve bir de ben, Napoli-Roma- Milano hattındayız… Yanımızda Leyla Gencer’in bavulu, aynası, yelpazesi, bavulda tüm bir yaşam… “Tutkunun Romanı Leyla Gencer” kitabımın çizgisinde hazırladığım senaryo ve güncel röportajlarla katkıda bulunuyorum.

İşte bir trendeyiz... Roma-Napoli tren yolculuğu ... Çooook yıllar önce çok genç bir kadın, tüm umudunu, endişesini, sevincini, coşkusunu ve korkusunu sırtlayıp bu trene binmişti. Tek başına... Bu yolculuğun, tüm yaşamını değiştireceğini bilmiyordu ... 

Henüz bilmiyordu…

Napoli’deyiz... O görkemli San Carlo Operası’nda... Sesini dinletmeye gelmişti… Bu bir sınavdı... Operanın görkemi karşısında adeta dili tutuldu… Burası muhteşemdi… Sahneye çıktığında, nasılsa burada bana opera söyletmezler; bu sahnedeki ilk ve son söyleyişim olacak diye geçirdi içinden. Ve yalnız kendi için, şarkı söylemenin keyfi için söyledi aryalarını... Sınav bittiğinde operanın müdürü soruyordu: “Sinyora, bizimle çalışmaya ne zaman başlamak istersiniz?” Hiç duraksamadan yanıtladı: “Hemen!” 

San Carlo Operası’nda Madam Butterfly rolünde 3 temsil için kontrat yapmışlardı onunla; oysa bir yıl içinde 23 kez oynayacaktı… 

San Carlo Operası’nın bugünkü sanat yönetmeni Rosanna Purchia ile konuşuyorum. Leyla Gencer’in özelliklerini saya saya bitiremiyor ve gençlere bıraktığı mirası vurguluyor: Mükemmeli hedefleme mirasından… 

Roma’dayız: Leyla Gencer, İtalya ve Türkiye arasında bir kültür antlaşması gereği RAI’de (İtalyan Radyosunda) konser vermeye geldiğinde yıl 1953’tü…

Radyodaki canlı yayın sonunda kurumun telefonları kilitlenmişti. 

Şimdi de Roma Operası’ndayız: Dönemin çok ünlü üç maestrosu Leyla Gencer’le çalışmak için yarışıyordu. Tullio Serafin, Gianandrea Gavazzeni ve Vittorio Gui… Kitabımı yazarken Maestro Gavazzeni hayattaydı ve benimle inanılmaz anılar paylaşmıştı… Bugün üçü de yoklar… Bugün Roma Operası’nda Ferzan Özpetek’le buluştuk. Son yıllarda sahneye koyduğu operalarla da ünlenen Özpetek, Leyla Gencer’in önünde aştığı yolları anlattı. 

Milano’dayız: La Scala’da... Opera dünyasının mabedi... Nice sanatçıyı doruklara taşımış, nice sanatçıyı yok etmiş bir labirent… 

İstanbul Konservatuarı’na girdiğinde “Ya Scala’da söylerim ya da ölürüm” dediği hedef… Tutkusuyla, inancıyla, inadıyla, umuduyla, büyük korkusuyla ve elindeki tek gücü, sesiyle o mabetten içeri girdi ve 50 yıl boyunca orada zirveye yerleşti... İşte dün orada çekim yaptık. 

Bu yazı yayımlandığında Leyla Gencer için Milano’da düzenlenen törenlere katılıyor olacağım. Yarın onun dostları, eleştirmenler, müzikologlarla röportajlar; cumartesi önce Leyla Gencer Sergisi’nin açılışı, akşam ise La Scala’da onun anısına “Aida” temsili var… 

Aradan meğer on yıl geçmiş… Dün gibi… Ya da bin yıl oldu sanki… Türkiye’nin dünyaya armağan ettiği eşsiz bir değer, ülkemin aydınlık yüzü ve benim çok yakın dostum… Onu çok özledim.



LA REPUBBLICA                                               
2018.05.10                                                                                    
FRANCESCO CANESSA

Noi, I Ragazzi della Leyla  

Se oggi si cerca in ogni modo di convertire i giovani al Teatro d'opera – ed in tale politica si distingue meritoriamente il nostro San Carlo – meno si fa per trattenere i vecchi, che la fede la conservano e la professano, ad onta delle violenze del moderno modo di far regia. Per questi, che delle platee ancora costituiscono l'osso duro, la lirica resta il Teatro della Memoria, che offre qualcosa in più al suo godimento, per il continuo proporre ricordi e raffronti e immagini di artisti amati, specie delle " primedonne" che la vita di ciascun teatro hanno arricchito con le loro prestazioni, i loro successi. C'è stato un tempo in cui La Scala e il San Carlo rivaleggiavano grazie alla Callas da una parte e la Tebaldi dall'altra, poi ne ebbero una in condomino, Leyla Gencer, di cui cade oggi il decimo anniversario della scomparsa. Se ne onora la memoria a Milano con tre manifestazioni: una Messa nella Basilica di Santa Maria della Passione, accanto al Conservatorio, con adeguato accompagnamento di musica sacra e alla Scala con due eventi in altrettanti ridotti: una serie di ascolti discografici in quello della Galleria e una mostra di costumi in quella dei Palchi, curata da Pier Luigi Pizzi insieme alla musicologa Franca Cella, biografa della cantante. Anche Napoli avrebbe dovuto in un qualche modo ricordarla, perché la Gencer ha calcato il palcoscenico del San Carlo dal 1953 al 1989 interpretando 23 opere – cinque più della Scala – di 13 autori per un totale di 104 rappresentazioni, oltre ad una serie di concerti. Era nata ad Istanbul ed amava scherzosamente definirsi "turca napoletana" non soltanto per la lunga frequentazione del Teatro, ma perché qui aveva fatto il suo debutto italiano, presentandosi per un'audizione al mitico sovrintendente Di Costanzo su indicazione della sua maestra al Conservatorio di Istanbul, Giannina Arangi Lombardi, grande soprano della prima metà del secolo, che era napoletana ed aveva studiato a San Pietro a Majella. Ma anche per la molteplicità dei rapporti in città. Più volte madrina degli "Incontri con l'opera" a Villa Pignatelli – parlava un italiano perfetto ed era spigliata e divertente nel raccontare le cose – fu la prima cantante di rango ad aderire all'associazione Amici del San Carlo, fondata da Antonietta Carrano, di cui era ospite abituale nella casa di Corso Vittorio Emanuele. La Gencer aveva sposato in pieno negli anni 60/ 70 il progetto sancarliano della "Donizetti renaissance" e ne fu assoluta protagonista: Caterina Cornaro, Belisario, Lucrezia Borgia e la strepitosa trilogia Tudor, Bolena, Stuarda e poi Devereux , che segnò uno dei momenti più significativi della sua carriera e della produzione del Teatro, di cui la casa discografica Hardy ha pubblicato di recente il "live" in un cofanetto dal titolo "Le tre regine". Amatissima dal pubblico, i suoi fans si autodefinivano " i ragazzi della Leyla" qualunque età avessero e numeroso era il drappello napoletano che la seguiva, anche in teatri lontani. Da buona eroina del melodramma, Leyla visse nel suo privato un amore impossibile, coltivato con dedizione e discrezione, per un suo compagno d'arte e molte tappe di quella storia furono vissute e sofferte al San Carlo e a Napoli. E fu per ricordare il suo " lui", il direttore d'orchestra Gianandrea Gavazzeni, che venne nel 1999 per l'ultima volta al San Carlo per la presentazione di un volume sul grande maestro. Fui io ad invitarla e a convincerla, non tanto perché a quel tempo guidavo come sovrintendente il Teatro, ma perché ero "un ragazzo della Leyla". E tale ancora mi sento, tant'è che questa nota la scrivo da Milano, ove sono per ricordarla in Chiesa e parlarne alla Scala. 

BBC TURKISH                                               
2018.05.12                                                                                   

CORRIERE DELLA SERA                                                  
2018.05.12                                                                                    

CUMHURİYET DAILY NEWSPAPER

2018.05.13
ZEYNEP ORAL

Sahnede tanrılaşmak...

Milano’dayım... Ama her sabah Türkiye’deki gazetelere göz atmaktan da geri kalmıyorum. Ortalıkta “tezek, pislik, çöplük” gibi nezih ifadeler dolaşırken, Leyla Gencer’in izini sürmek, onun adına Milano’da yapılanları izlemek, paylaşmak, değerlerimize daha çok, daha çok sahip çıkmaya çalışmak, genel geçer kanıya inat, çok önemli geliyor bana...

(“Ah kimselerin vakti yok / durup ince şeyleri anlamaya” ... Sevgili Gülten Akın’a kocaman bir öpücük yolluyorum La Scala’dan, sık sık onu düşünüyorum ve paylaşmayı sürdürüyorum...)

10 Mayıs akşamüstü: Leyla Gencer’in yaşadığı evin hemen yakınındaki Basilica di S.Maria della Passione’de anma töreni... Onu on yıl önce İstanbul Boğazı’nın sularından önce, buradan uğurlamıştık... Milano’nun kalburüstü insanları, La Scala operasının önde gelenleri, müzikologlar, Leyla Gencer dostları burada... Borusan Sanat Müdürü Ahmet Erenli; İKSV’den Ömür Bozkurt, iki kurumun temsilcileri burada... Dostları onu anlatıyor. Sonra...

Sonra... Orgdan yükselen müzik ve pırıl pırıl iki gencin sesleri kubbeyi dolduruyor... Onlar Leyla Gencer’in dünkü sevgili öğrencileri, bugünün ünlü sanatçıları: Simge Büyükedes ve Asude Karayavuz... Pergolesi’nin “Stabat Mater” düetlerini, “Ave Maria” (Caccini) ve Donizetti’nin “Maria Stuarda” operasının dua aryasıyla bitiriyor... O görkemli bazilikada büyülü anlar yaşıyoruz... Hiç kuşkum yok Leyla Gencer görse törenin kusursuzluğu ve o iki öğrencisiyle çok mutlu olurdu.

Orada konuştuğum herkese İstanbul’da da Diva’mızı andığımızı söylüyorum... İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası ve Korosu’nun Aya İrini’de Verdi Requem’ini onun ansına seslendirdiğini anlatıyorum. (Aya İrini’nin ender konser salonlarımızdan olduğunu ve bunun için önce Bizanslılara, sonra camiye çevirmediği için Fatih Sultan Mehmet’e ne denli teşekkür ettiğimi açıklamıyorum elbet!)

11 Mayıs akşamüstü: La Scala Müzesi’nde Leyla Gencer Sergisi’nin açılışı var. Sizinle birkaç izlenim paylaşabilmek için açılışı beklemeden sergi hazırlanırken oradayım. Altın sarısı ve beyaz sütunlu, şıkır şıkır kristal avizeli bu görkemli salonda dev panolardan Leyla Gencer en dramatik edasıyla, en çok da kraliçe havasıyla bize bakıyor. Çoğu pano iki fotoğraf barındırıyor: Yakın plandan duyguları; uzak plandan edayı, tavrı yansıtan görüntüler... Sergiyi hazırlayanlar, tasarımcı, yönetmen Pier Lugi Pizzi ve Leyla Gencer’in İtalya’daki kitabını yazan Franca Cella.

Hem onlarla hem de müze müdürü ve yine Leyla Gencer’i yakından tanımış olan Donatella Brunazzi ile konuşurken hep şu sözcükler vurgulanıyor: Çok cömertti... Tutkuluydu... Çok akıllıydı... Yetenekliydi... Dehşetli araştırmacıydı... Müthiş bir mizah duygusu vardı... Kraliçe gibiydi... Kendine güveni sonsuzdu... Müziğe, operaya, dinleyicisine ve seyircisine adanmıştı.

Sergiyi dolaşırken benim aklımdaki ise hep ondan duyduğum şu cümlelerdi:

“Dinleyici senden tanrıları sahneye indirmeni ister. Eğer onlara istediklerini verirsen artık bu bir dindir, ayindir...”

Dayanamayıp sormuştum: Ve siz de o dinin, o ayinin yöneticisi...

Bu tanımlamayı beğenmemişti: “Hayır, o dinin yaratıcısı...” Sonra bir an durup hiç kuşku duymadan eklemişti: “Sahnede tanrılaşıyordum.”

Leyla Gencer yeryüzünün tüm dinlerine saygılıydı. Ama o, hiçbir dinin kurallarına uymadı. Kendine göre bir din edindi. Dini, imanı müzikti, operaydı. Tapınağı da sahne...

Sevgili okurlar, birazdan bu yazıyı bitirip, akşam onun anısına verilecek Aida temsiline yetişmeliyim...

Günlerdir Leyla Gencer belgeseli için onunla yeniden içli dışlı yaşamak çok güzeldi. Dönüş yoluna geçerken anımsatmadan edemedim: Müzik meraklıları herhalde farkındasınız, La Scala çok yakında (27 Mayıs’ta) ayağımıza geliyor: İstanbul Müzik Festivali’nde müthiş bir maestro Daniel Harding yönetiminde ve Daniil Trifonov’un solistliğiyle La Scala Filarmoni Orkestrası’nı dinleyeceğiz...

Leyla Gencer iki yuvam var derdi: Türkiye’de İKSV, İtalya’da La Scala... İkisini buluşturmak harika bir düşünce...


TEATRO ALLA SCALA (Instagram)                                               
2018.05.13   

TEATRO ALLA SCALA (Instagram)                                               
2018.05.14     

ARTS & CULTURE [GOOGLE]

https://artsandculture.google.com/

SÖZCÜ DAILY NEWSPAPER
2018.05.14                                                                              

FORUM OPERA
2018.10.04
MAURICE SALLES
 
Dans l'intimité de Leyla Gencer
 
A Milan, l’exposition dédiée à Leyla Gencer à l’occasion du dixième anniversaire de sa mort, signalée ici-même par Laurent Bury, évoquait la vie publique de la cantatrice à partir de documents, costumes et photographies, relatifs à sa longue présence à la Scala. A Istanbul, c’est une autre approche qui a été choisie par IKSV, qui l'organise. Dans les locaux de la Fondation Borusan pour les arts et la culture, sur la rue de l’Istiqlal, l’artère chic et branchée de la ville dans le quartier de Pera, c’est une Leyla Gencer intime qu’il est permis d’approcher. Bien sûr des extraits de captations vidéo et d’enregistrement restituent l’image et le son qui font revivre l’artiste lyrique. Mais les photographies la montrant enfant, avec sa famille, ou jeune femme au regard grave qui semble plongée dans une méditation mystérieuse, nous la rendent plus proche. A créer cette impression participent quelques meubles personnels : le piano droit sur lequel reposent des partitions reliées, celle ouverte au-dessus du clavier, chargée d’annotations, et le grand fauteuil avec son pouf assorti où elle devait s’asseoir et allonger ses jambes. Un lampadaire le surplombe, et sur un guéridon voisin quelques livres entassés témoignent des lectures de Leyla Gencer. Ils sont tous en français et remontent peut-être à son adolescence, quand elle s’éprenait de la tragédie française et de l’alexandrin. Est-on à la source intime de la noblesse qu’elle sut donner à ses rôles ? Cette empreinte sur les coussins, est-ce la sienne ? On ferme les yeux et on ne serait pas surpris en les rouvrant de découvrir les siens, si profonds, en train de nous sonder. Si l’exposition de Milan s’adressait à la mémoire, celle d’Istanbul s’adresse à notre cœur. Accessible jusqu’au 10 octobre.
 

Subscribe to: Posts (Atom)