Obituaries [from D to H]

 

OBITUARIES 
[From Daily Herald to Hürriyet Newspaper]
2008.05.10   

DAILY HERALD 

DIAPASON
Décès de Leyla Gencer, la diva turca

La soprano Leyla Gencer, l'une des dernières reines du bel canto romantique, est décédée vendredi 9 mai à Milan. Née le 10 octobre 1928 à Istanbul, la diva turca était dans sa quatre-vingtième année.Elève de la soprano Giannina Arangi Lombardi, Leyla Gencer s'est construit un répertoire de plus de soixante-dix rôles dont dix-neuf incarnés jusqu'en 1983 sur la seule scène de La Scala, où elle avait débuté en 1957, en Madame Lidoine, pour la création de Dialogues des carmélites de Poulenc. L'année suivante, cette artiste curieuse se produisait au même endroit dans le rôle de la Première Dame de Canterbury lors de la première mondiale de Meurtre dans la cathédrale de Pizzetti.Injustement boudée par les grandes maisons de disques à l'heure du succès de ses consoeurs Joan Sutherland et Montserrat Caballé, Leyla Gencer débuta à Covent Garden en 1962 mais, curieusement, jamais au Metropolitan Opera.Cette chanteuse au style belcantiste de haute école demeurera sans doute l'une des plus grandes donizettiennes qu'a produites l'histoire de l'art lyrique, en Anna Bolena, Lucia, Maria Stuarda ou encore Elisabetta...Elle avait fait ses adieux à la scène au milieu des années 1980 pour se consacrer avec passion à la pédagogie, notamment comme directrice artistique de l'Académie de chant de La Scala, assurément le théâtre de sa vie.

La soprano Leyla Gencer, l’une des dernières reines du bel canto romantique, est décédée vendredi 9 mai à Milan. Née le 10 octobre 1928 à Istanbul, la diva turca était dans sa quatre-vingtième année.Elève de la soprano Giannina Arangi Lombardi, Leyla Gencer s’est construit un répertoire de plus de soixante-dix rôles dont dix-neuf incarnés jusqu’en 1983 sur la seule scène de La Scala, où elle avait débuté en 1957, en Madame Lidoine, pour la création de Dialogues des carmélites de Poulenc. L’année suivante, cette artiste curieuse se produisait au même endroit dans le rôle de la Première Dame de Canterbury lors de la première mondiale de Meurtre dans la cathédrale de Pizzetti.Injustement boudée par les grandes maisons de disques à l’heure du succès de ses consoeurs Joan Sutherland et Montserrat Caballé, Leyla Gencer débuta à Covent Garden en 1962 mais, curieusement, jamais au Metropolitan Opera.Cette chanteuse au style belcantiste de haute école demeurera sans doute l’une des plus grandes donizettiennes qu’a produites l’histoire de l’art lyrique, en Anna Bolena, Lucia, Maria Stuarda ou encore Elisabetta…Elle avait fait ses adieux à la scène au milieu des années 1980 pour se consacrer avec passion à la pédagogie, notamment comme directrice artistique de l’Académie de chant de La Scala, assurément le théâtre de sa vie.

https://www.diapasonmag.fr/a-la-une/deces-de-leyla-gencer-la-diva-turca-13096.html

DIARIO DOMINICANO
Muere cantante lirica considerada heredera de Callas 

«La Opera misma cierra con ella años de esplendor», dijo el teatro italiano Alla Scalla en un comunicado.

La cantante lírica de origen turco Leyla Gencer murió ayer por la noche, a los 80 años, en su casa de Milán, anunció hoy el Teatro Alla Scala con un comunicado.

«Una de las voces más emocionantes de todos los tiempos, se consigna a la memoria. No. sólo la Scala, su teatro y su segunda casa, pero la Opera misma cierra con ella años de esplendor irrepetibles», afirmó la nota del teatro.

Las exequias de Gencer tendrán lugar el lunes en la iglesia de San Babilia.

Los críticos coincidieron hoy en definirla una de las voces más bellas y profundas que haya tenido el mundo de la lírica. 

Gencer nació en Estambul el 10 de octubre de 1928. En su larga carrera actuó en los escenarios más importantes del mundo, de la Royal Open House de Londres al teatro Bolchoi die Moscú.

Gencer recorrió el mundo haciendo conocer su voz y sus espléndidas dotes de interpretación que llevaron a muchos a definirla heredera de la griega María Callas.


DIE PRESSE
Operasangerin Leyla Gencer gestorben     
Leyla Gencer in Pkovaya Dama, 1961
Photo © TEATRO ALLA SCALA / ERIO PICCAGLIANI, Milano 


Leyla Gencer starb am Samstag in Mailand im Alter von 79 Jahren. Bei vielen Opernfans galt sie als eine der größten Stimmen der Gegenwart. Die Türkin trat auch in Wien auf.

Die türkische Sopranistin Leyla Gencer ist tot. Sie sei am Samstag in ihrem Haus in Mailand im Alter von 79 Jahren gestorben, berichtete die italienische Zeitung "La Repubblica" am Sonntag. Die Sängerin galt bei vielen Opernfans als eine der größten Stimmen des 20. Jahrhunderts.

Am 10. Oktober 1928 in Istanbul geboren, absolvierte Gencer ihr Ausbildung am Konservatorium von Ankara durch Elvira de Hidalgo, die auch die Lehrerin von Maria Callas gewesen war. Ihr Debüt feierte die Künstlerin 1950 an der Oper von Ankara als Santuzza in Pietro Mascagnis "Cavalleria Rusticana".

Von 1954 bis 1985 war sie in mehr als 70 Rollen vor allem auf italienischen Bühnen zu sehen, so etwa in Giacomo Puccinis "Madame Butterfly" und in "Verdis Lady Macbeth". Gencer trat aber auch an den Staatsopern von Wien und München, am Bolschoj Theater Moskau, an den Opern von Leningrad, Stockholm, Oslo, Warschau und am Teatro Colon in Buenos Aires auf. Bis 1992 gab sie auch nach dem Abschied von den Opernbühnen weiter Konzerte.

Besondere Anerkennung erwarb sich die Künstlerin für ihre Wiederbelebung von in Vergessenheit geratenen Belcanto-Opern aus der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts. 1989 wurde sie zur Türkischen Staatskünstlerin ernannt, in Italien erhielt sie den "Premio Caruso".


DIETARI OPERISTIC
Mor Leyla Gencer
Leyla Gencer in Caterina Cornaro, 1973
Photo © ERIKA DAVIDSON, New York

Leyla Gencer ha fet veure que ha mort als 80 anys perquè, en realitat, havia nascut el 10 d’octubre de 1924’à Ankara. Instal.lada a Milà des de feia dècades, hi ha mort, doncs, als 83 anys, després d’una carrera certament brillant, potser més amplificada per la força dels mitjans que no pas per la qualitat d’una veu que, si bé important, no va tenir la capacitat expressiva de Maria Callas, ni la sensibilitat exquisida de la de Victòria delos Àngels, ni la tècnica de la de Montserrat Caballé, ni la perfecció immaculada de la de Renata Tebaldi. Algú ha dit que la Gencer va quedar, en ocasions, eclipsada per algunes de les seves collègues de generació (com les citades), però el cert és que una estrella de debò no s’eclipsa mai.

La Gencer va ser una estrella, certament, però una mica fugaç i de transcendència relativa, tot i el seu pas important pels escenaris d’arreu, especialment d’Europa perquè la seva carrera nord-americana va ser més aviat modesta. En estudi va gravar més aviat poc i la majoria dels seus enregistraments procedeixen de preses en directe, pirata o radiofònics. A través d’ells s’observa com la seva flexibilitat va permetre a la Gencer evolucionar, des de rols intensament dramàtics com el de Santuzza (amb el que va debutar a Nàpols) fins a d’altres de més volada lírica tot i mantenir el pols dramàtic, com el rol titular de Norma, que va cantar per cert al Liceu inaugurant la temporada 1961-62 del teatre barceloní al costat de Bruno Prevedi i Fiorenza Cossotto. A més d’aquella Norma de 1961, la soprano turca va tornar al Liceu la temporada 1975-76 amb Poliuto de Donizetti.

Potser un dels trets que caracteritzen millor la veu de la soprano turca va ser la seva capacitat actoral i els seus dots per al cant d’”agilità” que va desplegar en reexhumacions d’un repertori que ella va contribuir a posar de moda: Anna Bolena, Lucrezia Borgia o la verdiana La bataglia di Legnano entre d’altres, tot i que sense la transcendència del que van aconseguir algunes de les sopranos que li eren contemporànies i que també van incorporar aquestes òperes al seu repertori.


EL BLOG DE TITUS

Leyla Gencer (1928-2008), descanse en paz

Ha fallecido a los 79 años la soprano Leyla Gencer, llamada “la diva turca” y “la regina” por el público italiano. Aunque conocida principalmente por sus heroínas donizettianas, Gencer tuvo una larga carrera en la que cantó setenta y dos papeles, abarcando desde Poulenc hasta Monteverdi y haciendo la obligatoria parada (para alguien que cantó sobre todo en Italia) en las obras de Bellini, Verdi y Puccini. Desgraciadamente, su triunfante carrera sobre las tablas no se vió reflejada en los estudios de grabación, donde no se prodigó apenas, por lo que la mayor parte de los registros de su arte nos llegan de tomas del directo, grabaciones piratas y retransmisiones radiofónicas. Aún así, nadie duda en situarla entre las grandes divas de la segunda mitad del siglo XX.

Escuchémosla cantando uno de sus papeles más destacados, el de Anna Bolena en la ópera homónima de Donizetti:

Recording Excerpt
Leyla Gencer
Copia iniqua, l'estrema vendetta Act III Scene VI, VII Finale (Glyndebourne 1965)

Leyla Gencer forma parte como Leonora de uno de los repartos legendarios de la ópera Il Trovatore de Verdi, junto con Mario del Monaco como Manrico, Ettore Bastianini como Conte di Luna y Fedora Barbieri como Azucena. Además de grabar una película para la RAI, cantaron juntos esta misma ópera en diversos teatros, para alegría del público que pudo presenciarlo. Escuchemos a hora a Leyla Gencer cantando D'amor sull'ali rosee y el miserere de Il Trovatore. Aunque el vídeo es de 1976, creo que la música procede de la película citada anteriormente, pues la voz de Manrico en el miserere parece la de Mario del Monaco.

Recording Excerpt
Leyla Gencer
D'Amor sull'ali rosee Act IV "Il supplizio" Scene I Il Trovatore 
Music from Gencer’s 1957 recording and video from 1976 directed by Lorenzo Arruga

ELESPECTADOR.COM

Murió Leyla Gencer, diva de la ópera

La soprano turca Leyla Gencer, quien desarrolló su carrera en La Scala de Milán, murió a sus 80 años de edad, según informaron el sábado dos teatros líricos.

Conocida como La Diva Turca, Gencer murió de insuficiencia cardiorrespiratoria en su casa de Milán el viernes, informaron La Scala y la Opera y Ballet Estatal de Turquía.

La Scala expresó su "enorme pesar" y dijo que la cantante tenía "una de las voces más emotivas de cualquier época" . Sus actuaciones en La Scala proporcionaron "años de esplendor irrepetible".

Gencer, contemporánea de las legendarias Maria Callas y Renata Tebaldi, debutó en La Scala en 1957, en el papel de Madame Lidoine en el estreno de "Diálogos de Carmelitas" de Francois Poulenc.

Previamente, había actuado con éxito en "Madama Butterfly" de Puccini y "Eugene Oneguin" de Chaicovski en Nápoles. Su carrera abarcó 30 años y más de 70 papeles.

"Leyla Gencer, artista mundial, era nuestro honor en la escena internacional y a inscrito su hombre en la historia de la ópera", dijo el ministro de Cultura turco Ertugrul Gunay.

Gencer nació en Estambul en 1928, de madre polaca y padre turco. Su maestra fue la cantante italiana Giannina Arangi Lombardi. Debutó en 1950 en Ankara, en el papel de Santuzza en "Cavalleria Rusticana"

EL NUEVO HERALD 


EL PAIS 
Leyla Gencer; "la Diva Turca"
La soprano canto principalmente operas de Verdi
Juan Angel vela del Campo
Leyla Gencer in Pkovaya Dama, 1961
Photo © TEATRO ALLA SCALA / ERIO PICCAGLIANI, Milano 

La soprano turca Leyla Gencer falleció el 9 de mayo en su domicilio de Milán a causa de una insuficiencia cardiorrespiratoria. Tenía 79 años. De padre turco y madre polaca, recibió una educación de estilo europeo con estudios de Humanidades además de la formación de canto.

Debutó en la ópera en Ankara en 1950 interpretando a Santuzza, de Cavalleria rusticana, de Mascagni. Con el mismo personaje actuó por primera vez en Nápoles, donde a lo largo de su carrera fue admirada y estimada de una manera especial. En La Scala de Milán se presentó como Madame Lidoine en el estreno mundial de Diálogos de carmelitas, de Poulenc, en 1957. No fue el único estreno en el teatro milanés, pues también participó en Asesinato en la catedral, de Pizzetti. Fue precisamente en Milán donde la apodaron la diva turca, actuando en La Scala con regularidad hasta 1983 y aceptando, una vez retirada, la dirección de la academia de jóvenes intérpretes, gracias a una iniciativa de Riccardo Muti. En el Covent Garden de Londres debutó en 1962, y la penetración en el extenso circuito americano la hizo desde la Ópera de San Francisco.

Su repertorio básico fue el italiano, desde el belcantismo de Bellini y Donizetti hasta el verismo, con parada y fonda privilegiada en Verdi. Con Karajan, por ejemplo, cantó Violeta, de La traviata, en la Ópera de Viena. No solamente incorporó a su repertorio las grandes óperas verdianas como Aida, La forza del destino o Don Carlo. También contempló títulos de juventud del compositor como La battaglia di Legnano, I due Foscari, Attila, Jerusalem y otras. En las óperas de Verdi formó pareja con frecuencia con Carlo Bergonzi, al igual que en las de Donizetti lo hizo con Jaume Aragall. De la actividad operística se retiró en 1985 en La Fenice de Venecia, pero continuó dando recitales hasta 1992.

Contemporánea de Maria Callas y Renata Tebaldi, la soprano "de agilidad" Leyla Gencer no abdicó en ningún momento de su condición de oriental y musulmana. Se definía a sí misma como fatalista, gentil, pacífica e incluso conformista, pero cuando pisaba un escenario se transformaba y llenaba sus personajes de una fuerza, un carácter y una musicalidad arrolladoras. Todo ello ha contribuido en gran medida a que su valoración artística haya entrado en un territorio casi de leyenda, a pesar de que sus grabaciones discográficas no son excesivamente numerosas.


EMOL ESPECTACULOS
Falleció Leyla Gencer, la heredera de María Callas

La cantante lírica de origen turco murió en su casa de Milan a los 80 años de edad. "La ópera cierra con ella años de esplendor irrepetibles", comunicó el Teatro alla Scala.10 de Mayo de 2008 | 14:08 | ANSA Gencer cantando Aída, de Verdi, en Milan. AgenciasMILAN.- La cantante lírica de origen turco Leyla Gencer murió el viernes por la noche a los 80 años en su casa de Milán, anunció hoy el Teatro alla Scala con un comunicado. "Una de las voces más emocionantes de todos los tiempos", afirmó la nota, "se consigna a la memoria. No sólo la Scala, su teatro y su segunda casa, pero la Ópera misma cierra con ella años de esplendor irrepetibles". Las exequias de Gencer tendrán lugar el lunes en la iglesia de San Babilia. Los críticos coincidieron hoy en definirla una de las voces más bellas y profundas que haya tenido el mundo de la lírica. Había nacido en Estambul el 10 de octubre de 1928. En su larga carrera actuó en los escenarios más importantes del mundo, de la Royal Open House de Londres al teatro Bolchoi die Moscú. Gencer recorrió el mundo haciendo conocer su voz y sus espléndidas dotes de interpretación que llevaron a muchos a definirla heredera de la griega María Callas.


Rio – Morreu neste sábado, dia 10 de maio, a soprano turca Leyla Gencer, aos 79 anos, conhecida pelos apelidos "La diva turca" e "La regina" (a rainha) no mundo operístico. Era muito querida no Scala de Milão, que emitiu uma nota de pesar pela sua morte na qual a chama de "uma das vozes mais arrebatadoras de todos os tempos" e diz que um capítulo de "esplendor irrecobrável" se fechou para a ópera. O jornal italiano "Corriere della Sera" a denominou "a última das divas". Leyla morreu de insuficiência cardiorrespiratória em sua casa em Milão. Ela pertenceu à mesma geração de Maria Callas e Renata Tebaldi, mas, diferentemente dessas duas lendárias sopranos, deixou poucos registros fonográficos oficiais. Estreou no Scala em 1957, no papel de Madame Lidoine em "Diálogos das carmelitas", de Francis Poulenc. Sua carreira durou quase quatro décadas, de 1950 à metade da década de 1980, e englobou mais de 70 papéis. Aposentada dos palcos, ela trabalhava como diretora artística da academia de canto do Scala de Milão. Suas especialidades eram óperas de Verdi e Donizetti, e suas interpretações eram marcadas pela carga dramática e pela forma como explorava com inteligência a própria voz, uma característica que tinha em comum com Callas.

O funeral foi marcado para esta segunda-feira, dia 12, na pequena igreja histórica de San Babila, no centro de Milão. As cinzas serão levadas a Istanbul, sua cidade natal, e jogadas nas águas do Estreito de Bósforo, de acordo com seu desejo.



GRAMOPHONE

GUELPH MERCURY
Turkish Soperano Leyla Gencer dies in Milan, Italy, at age 80
Suzan Fraser, Associated Press Writer

Ankara, Turkey - Soprano Leyla Gencer, who made her career at Italy's famed La Scala opera house, has died in Milan, officials said Saturday. She was 80.

The singer known as La Diva Turca - the Turkish Diva - died Friday of respiratory problems and heart failure at home in Milan, La Scala and the Turkish State Opera and Ballet said.

La Scala expressed "immense sorrow" over Gencer's death and said the singer had "one of the most emotional voices of any time."

It said in a statement that her performances at La Scala had provided "years of unrepeatable splendor."

Gencer was born in Istanbul in 1928 to a Polish mother and a Turkish father.

She studied privately in Ankara, the Turkish capital, with Italian opera singer Giannina Arangi Lombardi and made her operatic debut there in 1950, cast as Santuzza in Pietro Mascagni's "Cavalleria Rusticana" ("Rustic Chivalry") - a role she would later reprise on world stages.

Gencer, a contemporary of opera legends Maria Callas and Renata Tebaldi, made her La Scala debut in 1957, playing Madame Lidoine in the premiere of Francis Poulenc's "Dialogues des Carmelites." She moved to the Milanese opera house after successful performances in "Madame Butterfly" and Tchaikovsky's "Eugene Onegin" in Naples.

Her repertoire during a career spanning some 30 years included more than 70 roles. At La Scala, she was cast as the first woman of Canterbury in the world premiere of Pizzeti's "L'Assasinio nella Cattedralle" ("Murder in the Cathedral"). A debut at the Royal Opera House, in London, came in 1962 when she performed Elisabetta in "Don Giovanni."

"Leyla Gencer, a world artist, had become our honour in the international scene and has inscribed her name on the history of opera," Culture Minister Ertugrul Gunay said.

"The Turkish opera, the international art world, have lost a great personality. She was one of the most important opera singers of the 20th century," said Rengim Gokmen, director of the Turkish State Opera and Ballet.

After retiring from opera in 1985, the singer devoted herself to discovering and training young talent. An annual Turkish-sponsored voice competition is named after her.

"Even if in her finals years she was not able to go on stage, she became a leader for Turkish opera stars and trained them," Gokmen said. "We owe her a lot."

La Scala said a funeral will be held Monday in San Babila Church in Milan.

The private Dogan news agency reported that her ashes will be taken to Istanbul to be scattered over the Bosporus, in line with her wishes. The strait forms the boundary between the European and Asian parts of Turkey.


HABERAKTÜEL

HERALD & REVIEW

HERALD TRIBUNE
Leyla Gencer

Ankara, Turkey (AP) — Soprano Leyla Gencer, who made her career at Italy's famed La Scala opera house, died Friday, officials said. She was 80.

The singer known as La Diva Turca — the Turkish Diva — died of respiratory problems and heart failure at home in Milan, La Scala and the Turkish State Opera and Ballet said.

Gencer was born in Istanbul in 1928 to a Polish mother and a Turkish father.

She studied privately in Ankara, the Turkish capital, with Italian opera singer Giannina Arangi Lombardi and made her operatic debut there in 1950, cast as Santuzza in Pietro Mascagni's "Cavalleria Rusticana" ("Rustic Chivalry") — a role she would later reprise on world stages.

Gencer, a contemporary of opera legends Maria Callas and Renata Tebaldi, made her La Scala debut in 1957, playing Madame Lidoine in the premiere of Francis Poulenc's "Dialogues des Carmelites." She moved to the Milanese opera house after successful performances in "Madame Butterfly" and Tchaikovsky's "Eugene Onegin" in Naples.

Her repertoire during a career spanning some 30 years included more than 70 roles. At La Scala, she was cast as the first woman of Canterbury in the world premiere of Pizzeti's "L'Assasinio nella Cattedralle" ("Murder in the Cathedral"). A debut at the Royal Opera House, in London, came in 1962 when she performed Elisabetta in "Don Giovanni."

After retiring from opera in 1985, the singer devoted herself to discovering and training young talent. An annual Turkish-sponsored voice competition is named after her.


HONOLULU STAR-BULLETIN 

HOUSTON CHRONICLE 
Muere diva de Opera Leyla Gencer
The Associated Press

En esta foto sin fecha difundida por el Teatro alla Scala, sábado 10 de mayo de 2008, la soprano turca Leyla Gencer actúa en Aída de Verdi. Gencer murió en Milán el viernes a los 80 años. La Diva Turca, como se la conocía, murió de insuficiencia cardiorrespiratoria. (AP Foto/Teatro alla Scala, HO)

La soprano turca Leyla Gencer, quien desarrolló su carrera en La Scala de Milán, ha muerto, informaron el sábado dos teatros líricos. Tenía 80 años.

Conocida como La Diva Turca, Gencer murió de insuficiencia cardiorrespiratoria en su casa de Milán el viernes, informaron La Scala y la Opera y Ballet Estatal de Turquía.

La Scala expresó su "enorme pesar" y dijo que la cantante tenía "una de las voces más emotivas de cualquier época". Sus actuaciones en La Scala proporcionaron "años de esplendor irrepetible".

Gencer, contemporánea de las legendarias Maria Callas y Renata Tebaldi, debutó en La Scala en 1957, en el papel de Madame Lidoine en el estreno de "Diálogos de Carmelitas" de Francois Poulenc.

Previamente, había actuado con éxito en "Madama Butterfly" de Puccini y "Eugene Oneguin" de Chaicovski en Nápoles.

Su carrera abarcó 30 años y más de 70 papeles.

"Leyla Gencer, artista mundial, era nuestro honor en la escena internacional y a inscrito su hombre en la historia de la ópera", dijo el ministro de Cultura turco Ertugrul Gunay.

Gencer nació en Estambul en 1928, de madre polaca y padre turco. Su maestra fue la cantante italiana Giannina Arangi Lombardi.

Debutó en 1950 en Ankara, en el papel de Santuzza en "Cavalleria rusticana".

HOY.COM

Muere diva Leyla Gencer

ANKARA. AP.  La soprano turca Leyla Gencer, quien desarrolló su carrera en La Scala de Milán, ha muerto, informaron ayer  dos teatros líricos. Tenía 80 años. Conocida como La Diva Turca, Gencer murió de insuficiencia cardiorrespiratoria en su casa de Milán el viernes, según informaron.



HÜRRİYET DAILY NEWSPAPER [2008.05.10]
La Diva Turca yaşama veda etti 
Leyla Gencer in Recital, RAI TV, 1982
Photo © POZZAR, Trieste

20. yüzyılın en büyük divalarından Leyla Gencer (80), Milano'daki evinde solunum ve kalp yetmezliğinden vefat etti.

Opera dünyası onu unutmayacak

20. yüzyılın en büyük divalarından Leyla Gencer, 10 Mayıs Cumartesi günü Milano’daki evinde solunum ve kalp yetmezliğinden vefat etti.

Leyla Gencer, 1928 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul Belediye Konservatuarı’nda başladığı şan eğitimine İtalyan soprano Giannina Arangi-Lombardi ve Apollo Granforte ile devam etti. Leyla Gencer sanat hayatına ilk adımı 1950 yılında Ankara Devlet Operası sahnesinde Mascagni'nin Cavalleria Rusticana eserindeki Santuzza rolüyle attı. Leyla Gencer’in 1954 yılında Napoli’deki Santa Carla Tiyatrosu’nda “Madame Butterfly” operasıyla başlayan uluslararası platformdaki opera serüveni 1957 yılında Milano’da La scala Operası’nda ilk kez sahneye çıktığında seslendirdiği Poulenc’in Les Dialogues de Carmelites operasındaki rolüyle kazandığı başarıyla doruğa yükseldi.

Dünyanın bütün ünlü opera sahnelerinde “La Diva Turca” olarak alkışlanan ve büyük başarılara imza atan Leyla Gencer 1980 yılında sahneleri bıraktığı güne kadar dorukta kaldı. Opera repertuarı 34 bestecinin 70’in üzerinde operasından oluşan Leyla Gencer 1988 yılında sunulan “Devlet Sanatçısı” unvanının yanı sıra, en sonuncusu da 2007’de İtalya’da aldığı Caruso Ödülü’ne kadar pek çok önemli opera ödülünün de sahibiydi.

Opera tarihinin gelmiş geçmiş en büyük divalarından olan Leyla Gencer hayatının son yıllarını Milano’da La Scala Operası’nda opera sanatçıları için kurulan akademinin sanat yönetmeni olarak, genç şancıları yetiştirmeye adadı.

İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın Mütevelliler Kurulu Başkanı olan Leyla Gencer 1995 yılından beri   düzenlenen “Leyla Gencer Uluslararası Şan Yarışmasıyla opera dünyasına yeni yetenekler kazandırmaya devam ediyordu.

Leyla Gencer’in cenazesi 12 Mayıs Pazartesi günü Milano’da La Scala Operası’nın Santa Babila Kilisesi’nde düzenleyeceği bir törenden sonra vasiyeti doğrultusunda yakılmak üzere krematoryuma götürülecek. Leyla Gencer’in külleri daha sonra İstanbul’a getirilerek yine kendi vasiyetiyle Ortaköy’de yapılacak bir törenle Boğaz sularına dökülecek.

İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın yeni yapılmakta olan merkezinde sanatçının vasiyeti üzerine bir “Leyla Gencer Müzesi” oluşturulacak.

Gencer çok önemli bir kayıp

Leyla Gencer'in ölümü sanat dünyasını üzüntüye boğdu. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Rengim Gökmen, Gencer'in vefatından duyduğu derin üzüntüyü dile getirdi.  Gencer ile çok özel bir ilişkisinin bulunduğunu ve sanatçıya derin saygısının olduğunu ifade eden Gökmen, “Türk operası, dünya sanatı çok büyük bir kimliği yitirdi. Çünkü 20. yüzyılın yetiştirdiği en önemli opera sanatçılarından biriydi, Türk operası adına da çok önemli bir kayıp olduğunu düşünüyorum” dedi.

Leyla Gencer'in ilerleyen yaşı nedeniyle son yıllarda sahneye çıkamadığını anımsatan Gökmen, “Son yıllarında sahneye çıkamasa da Türk opera sanatçılarına önder olmuş, onları eğitmiştir. Çok övgüye değer çalışmaları olmuştur. Bunları son derece şükranla karşılıyoruz” sözleriyle Gencer'in Türk opera sanatındaki önemli yerini vurguladı.

Türk sanatçıların Gencer'i asla unutmayacağını ifade eden Gökmen, “Türk opera sanatçıları çok kederliyiz. Bütün dünyadaki opera sanatçılarının bu kederi paylaştığını düşünüyorum. Tüm opera ve sanat dünyasının başı sağ olsun” diye konuştu.

Muhteşem bir hassasiyetle donatırdı

Piyanist ve besteci Fazıl Say da Leyla Gencer dinlemenin kendisi için “zenginleşmek” anlamına geldiğini ifade ederek, “Müzisyenler, en çok büyük şancılardan bir şeyler öğrenir. Şarkılama sanatını içselleştirmek, bir piyanist için mühim bir aşamadır ve bu konuda 20. yüzyılın en büyük sopranolarından biri olan Gencer bana hayatım boyunca yol gösterici bir kutup yıldızı olmuştur” dedi.

Leyla Gencer'in inanılmaz detayları gerçekleştirebilen bir sesi olduğunu belirten Say, sanatçının ölümünden duyduğu üzüntüyü şöyle aktardı: “O, en zor tizlikteki sesleri muhteşem bir hassasiyet ile donatır, müziğe çevirir, renkten renge sokardı. Çok detay severdi, her nota müzik olmalıydı. Her ses, o sırada gerçekleştirdiği roldeki kahramanın duygularını en doğal ve çarpıcı haliyle yansıtmalıydı. Bütün bunları Gencer'in kayıtlarında çok iyi hissederiz de zaten. Çok fazla plak kaydı yapmamıştı ama günümüzde eski, radyo ve korsan kayıtlarla birlikte 30'a yakın opera yorumu canlı performansıyla bulunmaktadır. Donizetti ve Verdi operalarında Leyla Gencer yorumları bütün dünyaca kabul edilmiş bir örnek teşkil etmişti. Yıllarca adı en büyük divalarla ve Maria Callas ile anılmıştı. Onu her zaman örnek almalıyız. Bir Türk sanatçısı olarak dünyanın ilk parlayan yıldızıdır.  Bu zorlu yolda en çok onun emeği vardır.”

Bakan Günay: Türkiye’nin Gururuydu

Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, solunum ve kalp yetmezliğinden bugün hayatını kaybeden Türk operasının büyük ismi Leyla Gencer’in uluslararası alanda da Türkiye’nin gururu olmuş ve adını opera tarihine başarıyla yazdırmış bir sanatçı olduğunu belirtti.

Kültür ve Turizm Bakanı Günay, opera sanatçısı Leyla Gencer’in vefatı nedeniyle bir başsağlığı mesajı yayınladı. Gencer’in vefatından büyük üzüntü duyduğunu ifade eden Günay mesajında şunları kaydetti: “Bir dünya sanatçısı olan Leyla Gencer, uluslararası alanda da ülkemizin gururu olmuş ve adını opera tarihine başarıyla yazdırmıştır. Operamızın divası Gencer’e Allah’tan rahmet, opera camiasına ve Türk milletine başsağlığı diliyorum."



HÜRRİYET DAILY NEWSPAPER [2008.05.13]
Diva'nın cenazesinde medeniyetler ittifakı
Reha Erus
Leyla Gencer in Recital, RAI TV, 1982
Photo © POZZAR, Trieste

Roma - “La Diva Turca” olarak tüm dünyanın hayranlığını kazanan, geçen cumartesi kaybettiğimiz opera sanatçısı Leyla Gencer için, dün önce Milano’daki San Babila Kilisesi’nde cenaze töreni düzenlendi. Ayinin ardından, bu kez Lambrante Mezarlığı krematoryumunda, İslami geleneklere uygun bir tören yapıldı. Külleri Boğaz’a savrulacak ’La Diva Turca’nın tabutunda annesi Katolik olduğu için bir haç vardı...

Gerçek Diva son yolculuğuna uğurlandı

Geçen cumartesi günü Milano’daki evinde vefat eden La Diva Turca lakaplı opera sanatçımız Leyla Gencer için dün Milano’daki San Babila kilisesinde bir ayin ve hemen ardından vasiyeti üzerine Lambrante Mezarlığı krematoryumunda İslam adetlerine göre bir tören düzenlendi. Leyla Gencer’in külleri yarın İstanbul Sanat ve Kültür Vakfı Genel Müdürü Görgün Taner tarafından Lambrante’den alınıp Türkiye’ye getirilecek. Muhtemelen cuma günü Ortaköy’de düzenlecek törenle, divanın külleri Boğaz’ın sularına savrulacak. Divanın vasiyeti üzerine küller Boğaz’ın sularıyla buluşurken, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası, Şef Rengim Gökmen yönetiminde Yunus Emre Oratoryosu’nu seslendirecek.

Korsan kayıt çalındı

Türkiye’nin sanattaki tek gerçek divası için, yıllarca sahneye çıktığı La Scala operasının yanı başındaki kilisede yapılan cenaze ayininde Giuseppe Verdi’nin Requiem’i söylendi. Törenin sonunda ise Verdi’nin La Forza del Destino operasından, La vercine delli angeli aryası Leyla Gencer’in sesinden dinlendi. Eser, plağı olmadığı için korsan kayıttan çalındı. Bu eserin Gencer’in hayatında büyük önemi vardı. La Scala sanatçıları savaştan sonra ilk kez Köln’de bu eseri yorumlamışlar ve Gencer de aryayı seslendirmişti. Leyla Gencer’in de en sevdiği aryalardan biriydi. Milano’daki cenaze törenine Zeynep Oral, Prof. Rengim Gökmen, Görgün Taner, Suat Arıkan, Ahmet Erenli, Ömür Bozkurt’un yanı sıra Gencer’in yakınları, hayranları, talebeleri katıldı. Annesi Polonyalı Katolik olduğu için, Leyla Gencer’in tabutu üzerinde haç vardı.

Leyla Gencer Müzesi
Törende Gencer’in yakın sahne arkadaşı İtalyan soprano Mirella Freni, "O gerçek bir opera yıldızıydı. Sahne ona çok yakışırdı, o da sahneye hâkim olur, efsane sesiyle büyülerdi. Çok mütevazıydı. Türk olmaktan gurur duyardı ve hep Türklere operayı sevdirmek için didinir dururdu. Opera dünyası gerçekten kraliçesini yitirdi" dedi. La Scala’daki Leyla Gencer opera okulunun seçtiği 11 öğrenciden iki Türk soprano adayı Asude Karayavuz ve Simge Büyükedes de hocalarını yitirmenin üzüntüsü içinde törenlerde hazır bulundular. İki öğrenci Gencer’in tutkuyla opera sanatına sarıldığını, tüm birikim ve bilgisini genç yeteneklere vermek için, hastalandığı ana kadar uğraştığını, La Regina’yı (Kraliçe) yitirdikleri için öksüz kaldıklarını söylediler. Bu arada, 2007 Caruso ödülüne layık görülen Leyla Gencer için, yeni yapılmakta olan Kültür Sanat Vakfı merkezinde Leyla Gencer Müzesi oluşturulacak. Sanatçının Milano’daki sahne ve kişisel eşyaları sergilenecek.

Önce ayin sonra Fatiha

Leyla Gencer’in Milano’da Majno Caddesi’ndeki evinde, tabutun kiliseye taşınmasından önce bir imam tarafından aile bireylerinin katılımıyla dua merasimi yapıldı. Sanatçının naaşı, San Babila Kilisesi’ndeki ayinin ardından Lambrate Mezarlığı’ndaki krematoryuma teslim edilmeden öncede, İslami usullere göre cenaze namazı kılındı. Gencer’in cenaze namazı, cenaze arabasının mezarlık girişi önünde mola verdiği sırada, sanatçının akrabalarının da katılımıyla Milano’da görev yapan Kemal Gül adlı bir Türk imam tarafından kıldırıldı.

Cenazeden notlar

San Babila Kilisesi’ndeki cenaze ayinine Leyla Gencer’in yeğeni İbrahim Çeyrek, eşi Neslihan Çeyrek ve annesi Aynur Çeyrek de katıldı.

İtalya’da siyasi yolsuzluklara karşı yürütülen ’Temiz Eller’ soruşturmasının baş isimlerinden eski savcı Francesco Saverio Borrelli, Leyla Gencer’in yakın dostlarından Kontes Mocenigo, sanatçının biyografisini de kaleme alan Franca Cella da törene katıldı.

Sanatçı için San Babila Kilisesi’nde düzenlenen ayine, başta La Scala Operası ve Türkiye’nin Milano Başkonsolosluğu’ndan olmak üzere gelen çok sayıdaki çelenk arasında, ünlü yazar Yaşar Kemal tarafından gönderilen çiçek de dikkati çekti.

Baba Bektaşi anne Katolik

Leyla Gencer’in babası Hasanzade İbrahim Bey (sonradan Çeyrekgil soyadını aldı), Safranbolulu köklü bir ailenin oğlu. Ağabeyi Hüseyin Çeyrekgil ile çiftçilik, balıkçılık, taşımacılık ve Çubuklu suyunun işletmesini yapıyordu. Ayrıca Lale Sineması’nın işletmesini üstlenmişti ve Karaköy’de hanları bulunuyordu. Hasanzade İbrahim Bey, ailenin büyük bölümü gibi Bektaşi ve son derece hoşgörülüydü.

Dininizi siz seçin

Karısının koyu bir Katolik olması onun için sorun değildi; hatta çocuklarının 18 yaşına geldiklerinde kendi dinlerini seçmelerini isteyecek kadar da açık düşünceliydi. Annesi Lexanda Angela Minakovska ise Polonyalı aristokrat bir aileden geliyordu. Son derece dindar biri olmasına rağmen Müslüman bir aileye gelin geldiği için de başını örtüyordu. Eşinin ölümünden sonra Müslüman olup Atiye adını almıştı.

Gencer ismi sayesinde Roma’da bilet buldum

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Müzik Direktörü Prof. Rengim Gökmen’de, cenaze töreninde ağlamaklı sesiyle Leyla Gencer ile ilgili bir şu anısını anlattı: "Bir zamanlar deneyimsiz, genç bir müzik tutkunuydum ve Roma’da bir konser için gişede bilet sırasındaydım. Sıra tam bana gelirken biletler tükendi. Ben de biraz sert bir şekilde itiraz ettim ve kaderime küstüm. Yanıma konser salonunun sorumlusu geldi, şivemden nereli olduğumu sordu. ’Türküm’ dedim. ’Leyla Gencer’i tanıyor musun’ diye sordu. Onun hayranı bir klasik müzik hastası olduğumu söyledim. Beni bir kenara çekti, ’Burada bekle’ dedi ve gitti. Biraz sonra elindeki zarfı çaktırmadan cebime koydu. Bu bilet, Leyla Gencer hayranı bir İtalyandan, genç hayranına armağandı. Bu anımı yıllar sonra sahnede kendisine anlattım. Şimdi Gencer’in anısına, cuma günü Yunus Emre oratoryosunu, külleri Boğaza emanet edilirken yöneteceğim. Allah rahmet eylesin."

Ankara’da törene sadece 40 kişi katıldı

Leyla Gencer, Ankara’da, sanat yaşamında ilk defa sahne aldığı 693 kişilik Opera Sahnesi’nde düzenlenen törenle anıldı. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ve sanat camiasının yer aldığı anma törenine yaklaşık 40 kişinin katılması tepki yarattı. Törende, Gencer’in hayatı üzerine konuşmalar yapıldı. Salonda bulunan konuklar, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nün bahçesine Leyla Gencer’in anısına çelenk bıraktı. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, Gencer için ayrıca, dün akşam saat 20.00’de sahnelenen Cosi Fan Tutte operası öncesinde de bir anda töreni yaptı.